***

Na śmietniku świata śmierć

stanęła ze śmiechem na ustach

Drwiła z człowieka że śmiertelny on

Kpiła że to produkt uboczny wieczności

Na śmietniku świata śmierć

stanęła ze śmiechem na ustach

Była subtelna jak anioł

przezroczysta lekko w odcieniach zieleni

jakby nadzieję niosła

Stąpała dumnie po błocie gnijących uczuć

Swe stopy nagie zagłębiała w spróchniałych namiętnościach

Chłonęła odór gnijącej ofiarnej krwi

Lecz upadła po chwili

gdyż zraniła się o wystający cierń miłości

co sterczał ze złamanej kości kogoś kto

z podciętymi żyłami szukał jej na skrzyżowaniu dróg

prowadzących donikąd

Na śmietniku świata śmierć

stanęła ze smutkiem na ustach

Cierpienie człowieka zraniło ją

i ranić będzie aż po miłość bez miary

Na śmietniku świata śmierć

stanęła ze łzami w oczach.

ergantropia i pole daimoniona

Wszystko znajduje się w POLU DAIMONIONA.

Chapeau bas Profesorowi Andrzejowi Nowickiemu, któremu dedykowany jest ten tekst.

              prof. Andrzejowi Nowickiemu

ergantropia

efemerycznie żyją słowa bo cóż to jest wieczność

raczej ubrane w dostojność logosu

godzą w prostotę dzieła

albo w autora co staje się bogiem

nagrodę niosą w milczeniu sensów

te słowa pomyślane i zapomniane

rdzą pokryte nosimy w sobie

odarte ze świetności rodzą się w nas

potem w polu daimoniona  

idee stają się cieniem dźwięków i znaczeń

a płynąc w żyłach ludzkich oddech biorą by żyć...

z bagażem nowych min na scenie znowu mim śmiał się, że jestem nim

...z bagażem nowych min

na scenie znowu mim

śmiał się, że jestem nim

po oklaskach

zamiast kurtyny opadło lustro

a tam

z bagażem nowych min

na scenie znowu mim

śmiał się, że jestem nim

po oklaskach

zamiast kurtyny opadło lustro

a tam

z bagażem nowych min

na scenie znowu mim

śmiał się, że jestem nim

po oklaskach

zamiast kurtyny opadło lustro

a tam

z bagażem nowych min...

2/6/2018

Metoda nauczania Richarda Feynmana czyli pokora człowieka-nauczyciela

Metody nauczania nie muszą być trudne, skomplikowane i wyszukane. Wręcz przeciwnie, mają być czytelne, zrozumiałe i tak podane, by człowiek chciał się uczyć. A uczyć się to rozumieć, to odkrywać w swej głowie wszelkie prawidła świata. nieważne, że może ktoś już je odkrył, napisał wiele stron analiz  i interpretacji tego świata. Istotą jest tu mój własny świat, z moim pojmowaniem i zakresem pojęć, więc to ja sam muszę przedrzeć się przez ten gąszcz, ale i różnorodność pięknych idei, dziwnych słów, cudownych obrazów i tego uczucia, kiedy można się zachłysnąć tym, co nowe i takie inspirujące.

Czytam o metodzie, którą proponuje Richard Feynman.

Napisać na kartce temat i uświadomić sobie, co wiemy na dany temat. Zatem i to, czego nie wiemy. Zarówno czego nie wie uczeń, ale i nauczyciel. To wymaga jednak pokory, by powiedzieć sobie samemu, że wiemy i rozumiemy tylko tyle. Bo zawsze jest ktoś, kto może i nas czegoś nauczyć. Pokora to wartość, której brakuje tym, którzy uczą innych. Nauczyciele chcą być lepsi, a w ich sposobie myślenia oznacza to, że trzeba wiedzieć i rozumieć więcej od innych. Jednak wierzą, że to jedyny wyznacznik ich oceny. Ale przecież autorytet mistrza i nauczyciela buduje się nie na swojej własnej wiedzy, ale na umiejętności ukazania uczniowi tego piękna, które można odkryć na nowo dla siebie. Można dostrzec wtedy inne światy, poznać samego siebie w tej nowej przestrzeni. Tylko jak ukazać komuś niezwykłość tego wszystkiego?

„Wiedzieć, jak się rzeczy nazywają jest czymś zupełnie innym niż wiedza o tym, czym naprawdę coś jest”.

/Richard Feynman/

Jak mówić, by być zrozumianym przez kogoś i, co więcej, by ten ktoś chciał słuchać? Można przecież mówić o quasi-eksperymentalnym doświadczeniu rzeczywiści przedstawionej w ujęciu aksjologiczno-pragmatycznym.  Ale należy zachować szacunek do swego odbiorcy, do ucznia, który jest na innym etapie odkrywania tych pojęć świata nauki.

Chapeau bas tym, którzy mają w sobie tyle pokory, by mówić o rzeczach trudnych w taki sposób, by ich zawiłość rozumieli wszyscy.

Tylko świadomość swych granic pozwala na ich przekraczanie. Kiedy człowiek zrozumie czego nie wie, czego nie rozumie, wtedy zaczyna się proces uczenia. Jeśli jest to proces, znaczy to, że wymaga on przejścia w czasie i przestrzeniu umysłowej z jednego punktu do kolejnego. Można wrzucić człowieka w ten świat bez znajomości reguł tego świata, bez znajomości języka, ale to zbyt niebezpieczne. Dlatego jeden człowiek (tu zwany nauczycielem) musi przeprowadzić drugiego człowieka (tu zwanego uczniem) przez tę przestrzeń, by w niej nie zginął.

Teraz czas przeglądania notatek, zapisków, rysunków i moment stworzenia PROSTEJ historii, która na każdym etapie jest zrozumiała.

Ale jeszcze nie koniec tego uczenia. Trzeba teraz opowiedzieć innej osobie o tym wszystkim, a tym samym sprawdzić, jaki jest ten "namalowany obraz".  Sposób przedstawienia też jest ważny. Opowiadać tak, by kolejny człowiek chciał wejść do tego ogrodu, a następnie chciał posłuchać, dotknąć, powąchać, posmakować tego wszystkiego.

Dlatego potrzebny jest najpierw człowiek, a potem dopiero nauczyciel jako ten, który ma cele, sposoby, wiedzę i umiejętności.

Chapeau bas tym, którzy w tym powołaniu pielęgnują swe człowieczeństwo, by stawać się wciąż specjalistą do przygotowania i prowadzenia procesu edukacyjnego dla innych (i dla siebie samego).

HOLISTYCZNY TORT ALBO JAK KTO WOLI CZŁOWIEK JAK TORT...

Jakże często zadowalamy się okruszkami, zlizujemy z palców krem i wydaje się nam, że znamy wszystkie smaki. A życie smakuje wszystkimi odcieniami, różnicami, czy niewymownymi niuansami.

Ale nie o smaku życia tym razem, a o torcie. 

Tort to danie niezwykłe, gdyż dostojne, smaczne, eleganckie, niecodzienne, zmysłowe... 

Któż z nas nie podziwia wystroju, ozdób i smaku, i zapachu tegoż dzieła?

Patrząc na tort, mogę stwierdzić, że człowiek jest jak tort.  Składa się z warstw, ma w sobie tyle delikatności i smaków. Czasem onieśmiela nas swoją subtelnością, swoją kruchością. Jak przenieść tort, by nic nie uszkodzić, by nie naruszyć jego piękna, artyzmu? Jeśli chce się podnieść taką konstrukcję, trzeba unieść ją od samego spodu. Nie można przenosić przecież poszczególnych warstw, a potem łączyć znowu w jedno. By podnieść człowieka, trzeba z największą ostrożnością i delikatnością podnieść go od pierwszej warstwy, od pierwszego przeżycia, od pierwszej łzy i pierwszego uśmiechu, trzeba sięgnąć aż do dna jego jestestwa.

Przecież stan umysłu, ducha i ciała wzajemnie wpływają na siebie, uzupełniają się i przenikają. Jak karmel z nutą soli, który smakuje najlepiej, czy czekolada ze szczyptą chili, która pobudza smakiem wszelkie ludzkie pokłady uczuć. Tu wanilia, tam rum, gdzieniegdzie marcepan i posmak owoców schowany na dnie. 

By unieść człowieka, by podnieść go z dna i uleczyć, trzeba zobaczyć jego umysł, zrozumieć jego sposób myślenia, spróbować odczytać jego słowa - te wypowiedziane, wykrzyczane, ale i te przemilczane. 

By unieść człowieka, trzeba wczuć się w jego ducha, poznać jego energię i odczuć wraz z nim jego moc i jego słabość. 

By unieść człowieka, trzeba z niezwykłą subtelnością uleczyć jego ciało, to, co ludzkie i najszybciej przemijające. Każdy z organów osobno, a jednocześnie cały organizm razem. 

Człowiek to przecież przestrzeń i energia pomiędzy. Pomiędzy czasem a przestrzenią, pomiędzy wiecznością a ulotnością, pomiędzy miłością i nienawiścią, pomiędzy bólem a namiętnością, pomiędzy krzykiem a milczeniem, pomiędzy słodyczą a goryczą...

Człowiek jak tort.

Zatem chapeau bas tym, którzy holistyczni i potrafią unieść człowieka niczym tort...

odrzucone bogactwo kościoła

odrzucone bogactwo kościoła

sobota, 23 listopada 2013 10:12

„Kościół ubogich, nie. Kościół najuboższych. Przeznaczeniem Kościoła jest różnoraki tłum, którego żaden związek zawodowy nigdy mu nie spróbuje wydrzeć, są ci aspołeczni, ci spoza prawa, napiętnowani, więźniowie, kalecy, niedorozwinięci umysłowo. Oto bogactwo kościoła. Ono wystarcza. Nic mu po fotelach w komisjach, radach i parlamentach.”

Znowu czytam „Dziennik” Jacquesa de Bourbon Busseta.

Temat może „na czasie”. Nie wiem.

Kościół to przecież nie instytucja, nie dokumentacja, tylko człowiek. A bogactwem takiej wspólnoty ludzi jest właśnie to, że budują ją ci spoza prawa, napiętnowani (właśnie przez ten kościół), ci aspołeczni, bo schowani gdzieś daleko i głęboko przez światem. Oni są bogactwem, bo różnorodnością tego, co zwią kościołem. Hierarchowie tejże instytucji, ale i jej członkowie są często nieświadomi tego, że właśnie to, co krytykują, co ganią, jest jej bogactwem.

Jakże to o mnie – apostaty. Nie chcę należeć do instytucji, o której wiem za dużo. Znajomość historii kościoła nie pozwala mi zgodzić się na swój udział w jego dokonaniach.

To moje auto da fe!

Religia jest wytworem kultury, a kultura – to w pełni dzieło człowieka, w przeciwieństwie do natury – w pełni dzieła Boga. Człowiek na kanwie słów Boga rozwija machinę służącą do ograniczania i napiętnowania drugiego człowieka.

Moja wiara jest najbardziej intymną kwestią człowieczą. Tylko moja i jest wiarą dualną. Wierzę w Boga Jedynego i Prawdziwego oraz wierzę Bogu Jedynemu i Prawdziwemu. Wierzyć w kogoś i wierzyć komuś. O tym zapomniała ta instytucja. Ludzie wierzą w... , ale już nie komuś, kto jest Miłością. I Miłość dał. Religia stała się modą i kartą przetargową w świecie polityki. Jakże wiele teologii i nomenklatury...

Gdzie miejsce na wiarę, która tak subtelna?...

A może wystarczy bez stawiania warunków, jak to czyni wciąż instytucja wspomniana, przyjąć to bogactwo – czyli różnorodność i na ziemię paść, i płakać.

Pokora – to pierwszy i najważniejszy deficyt kościoła. Taka prawdziwa, czyli mądrość i miłość w jednym. Nie poniżanie drugiego celem nauczenia go, kto tu rządzi... Wśród haftowanych złotymi nićmi strojów, wśród wielkich tak często pustych słów i wśród godności stanowisk i wśród doktryn i dogmatów (Sic! - któż dał komuś takie prawo do stwarzania takich założeń?...) tak mało pokory. Gdyby choć część jej licha była w ludziach, nie ocenialiby, nie krytykowali, nie palili, nie krzyczeli, że... Tylko by przed Prawdą na twarz padali i milczeli.

Jak to powtarzał ktoś, kogo mogłem trzymać za rękę, gdy odchodził: „Żyjcie i dajcie żyć!”

Wielu ludzi samemu nie żyje, lecz jedynie egzystuje lub wegetuje. Somnambulicy. Tak wielu z nich żyć innym też nie daje.

I znowu literatura przychodzi mi z pomocą.

Genialny Julian Tuwim - „Chrystus miasta”.

Tańczyli na moście

Tańczyli noc całą

Zbiry, katy, wyrzutki

Wisielce, prostytutki,

Syfilitycy, nożownicy,

Łotry, złodzieje, chlacze wódki.

Tańczyli na moście,

Tańczyli do rana.

Żebracy, ladacznice,

Wariaci, chytre szpicle,

Tańczyły tan ulice,

Latarnie, szubienice,

Hycle.

Tańczyli na moście

Dostojni goście:

Psubraty:

Starcy rozpustni, stręczyciele,

Wstydliwi samogwałciciele,

Wzięli się za ręce,

Przytupywali,

Grały harmonie, harmoniki,

Do świtu grali,

Tańczyli swój taniec dziki:

Dalej, Dalej!

Żarli. Pili. Tańczyli.

A był jeden obcy,

Był jeden nieznany,

Patrzyli nań spode łba,

Ramionami wzruszali,

Spluwali.

Wzięli go na stronę:

Mówili, mówili, pytali.

Milczał.

Podszedł Rudy, czerwony:

- Coś za jeden?

      Milczał.

Podszedł drugi, bez nosa,

Krościasty:

- Coś za jeden?

      Milczał.

Podszedł pijus, wycedził:

- Coś za jeden?

      Milczał.

Podeszła Magdalena:

Poznała, powiedziała...

      Płakał...

Ucichło. Coś szeptali.

Na ziemię padli. Płakali.

haikuczylikontemplacjaimpresji

Znowu piszę haiku. Jest kigo, jest kireji. Choć pewnie nie jest to prawdziwe japońskie metrum. I to prawda, że pisanie haiku ma źródło w filozofii zen. Człowiek wyzbywa się siebie (jakby siebie dla siebie)  i staję się jednością z tym elementem świata przedstawionego w haiku.

Oczywiście jest też miejsce na swoistą ironię, paradoks, by  oddać to, co chwilowe, tak bardzo ulotne. 

Jest, istnieje, ale już jakby coraz mniej, jakby w innej przestrzeni. To kontemplacja na sposób impresjonizmu, by poznać swą prawdziwą naturę, zobaczyć siebie w sobie i przez siebie. Może i dla siebie...

Żarem oddycham
stopy parzę o kamień
- jestem przestrzenią.


Liść jeden tylko 
na ławce w parku spoczął
-wiatru się boi...

I tu na myśl przychodzi mi moja ulubiona sentencja zen: Zawsze pamiętaj, że jesteś wyjątkową osobą. Tak, jak wszyscy inni.

Znowu uczę się słuchać. Nie tylko mówić i wymieniać poglądy, opinie, oceny. Ale słuchać - to znaczy być obecnym w czyjejś wypowiedzi i być czujnym. To do końca niełatwe. Bo albo i ja chcę wyrazić siebie, mówiąc, albo tyle innych myśli w głowie, albo po prostu zgodzić się z moim interlokutorem nie umiem. Ale cóż...

Kamień też mówi. Słucham więc i kamienia. I szanuję jeszcze bardziej mrówkę, bo ona mądrość niesie. 

Słuchać, choć zgiełk wokół. Cisza jest we mnie. Taka, by móc słuchać. Słucham...........

Przypowieści o życiu

"W przypowieści każdy głos ma jednakową moc i niemy kamień może powiedzieć tyle samo, co trajkocząca papuga, a maluteńka mrówka może przenieść większą myśl, niż cała karawana wielbłądów. Podobnie jest w życiu – najdrobniejsze wydarzenia czasem mówią więcej, niż te wybitne. A nawet brak wydarzenia niewątpliwie o czymś mówi.
[...]
I podobnie, jak źdźbło trawy w przypowieści nie ruszając się z miejsca może powiedzieć tyle samo, co orzeł, który obleciał kulę ziemską – również wydarzenia ze zwykłego życia mogą opowiedzieć o czymś niezwykłym.
Bo życie to całkiem niezwykła rzecz, nawet jeśli wygląda całkiem zwyczajnie". F.Kriwin 

pisma święte 

wtorek, 08 października 2013 11:06

Kiedy błagaliście waszego Pana o pomoc, On wysłuchał was: "Ja was wspomogę tysiącem aniołów idących jedni za drugimi." Bóg uczynił to jedynie radosną wieścią, aby uspokoić przez to wasze serca. Pomoc jest tylko od Boga. Zaprawdę, Bóg jest potężny, mądry!

 8. Al-Anfal 8:9-10 Koran

   

Każdy najdrobniejszy dar z miłością złożony - listek, kwiat, owoc, wody odrobinę - trudzącej się duszy samooddania dar, przyjmuję Ja Sam. Cokolwiek więc czynisz, czy spożywasz, (…), czymkolwiek się cieszysz, czy w darze przynosisz, jakikolwiek trud podejmujesz, lub ofiarę składasz - czyń to wszystko Mnie poświęcając.

 9. 26-27  Bhagavad-Gita

  

Niedola nie przestąpi do ciebie,
a cios nie spotka twojego namiotu,
bo swoim aniołom dał rozkaz o tobie,
aby cię strzegli na wszystkich twych drogach.
Na rękach będą cię nosili,
abyś nie uraził swej stopy o kamień.
Będziesz stąpał po wężach i żmijach,
a lwa i smoka będziesz mógł podeptać.

 Psalm 91. Biblia 

Styl jakże podobny. Gdyby nie przypisy, trudno byłoby określić źródło tych słów. Bo Bóg jest Jeden. Czyż nie?

Kultura inna, więc inne spojrzenie na istotę Najwyższą. Zresztą to człowiek stworzył religie i podzielił narody ze względu na typ kultury. A Bóg patrzy na to z góry... Czasem płacze, czasem się śmieje....

"Łatwo znaleźć składniki miłości, ale wszystko zależy od tego, jak się je miesza. Potrzeba ogromnej pracy.(...) Po pierwsze, trzeba umieć rozumieć i akceptować. Potem trzeba być najlepszym przyjacielem. Zawsze. Trzeba pracować nad pokonywaniem tego, czego w tobie nie lubi druga osoba. Potrzeba wielkiego serca, mimo że tak łatwo jest po prostu być małym człowiekiem w tak wielu sytuacjach... Czasami iskra zapalająca miłość jest z ludźmi od początku. Ale wielu tę iskrę bierze za płomień, który – jak uważają – będzie trwał wiecznie. To dlatego tak wiele ognia i żaru serc ludzkich po prostu się wypala i w końcu gaśnie. Nad prawdziwą miłością trzeba pracować diabelnie ciężko."

/Jonathan Carroll/

Miłości to praca - ciężka. Zdobyć czyjeś serce to niełatwe, ale jakże ciężko utrzymać związek i miłość. Pielęgnować, podlewać, obrywać to, co zbędne - to najtrudniejsze. A najlepszym fundamentem jest przyjaźń. Można się kochać i żyć ze sobą całe lata, ale tylko świadomość, że ta miłość to przyjaźń, pozwala rozwinąć skrzydła szczęściu! Rozpalać ogień, który jest gdzieś w iskierce, tak na dnie duszy. 

Patrzę na ludzi w związkach, małżeństwach już od lat. Ale jakże oni poważni, jakże dosłowni. Jakże przewrażliwieni. Owijają się jeden przez drugiego swą małostkowością i codziennością. A tu trzeba szaleństwa niemało, by w spontaniczności serca dokonać tego, co często - jak mówią - niemożliwe.

O jakże to błędne! Ta spontaniczność, to wyjście poza schematy i dosłowność słów, poza granice przyzwoitości (najczęściej narzucanej przez malkontentów) i działanie poza schematami. Wtedy słyszę pytanie: czy w końcu zmądrzeję, czy spoważnieję...? Nie, nie chcę spoważnieć. Chcę nadal zatrzymywać się nagle przy drodze, by zrobić zdjęcia starego domu, chcę śpiewać na schodach i pustych świątyniach, chcę próbować nowych potraw i chcę odnajdować zapomniane miejsca na tym świecie. Chcę zwiedzać świat ot tak nagle i bez planowania, chcę tańczyć choćby w lesie. Chcę z aniołami nadal żyć....

Bo przecież nie sam.

:)

Tłumacz coś więcej niż język

czwartek, 24 października 2013 12:54

„Tłumacz jest sługą, lokajem autora i może chyba o nim mówić tylko pozytywnie.”

/Juruj Andruchowicz/

Tłumaczenie z jednego języka na drugi to życie i myślenie w dwóch przestrzeniach jednocześnie. Wymaga to wielkiej praktyki. Nie ma czasu na zastanawianie się i podejmowanie decyzji dotyczących niuansów znaczeń, odcieni znaczeniowych, konotacji wyrazów etc. Pływać, poruszając jednocześnie dwiema rękami. Translacja to pływanie. Rozumiem tak wiele. Mogę dyskutować w obcym języku, sprzeczać się, opisywać i wyrażać emocje. Ale zapytany o treść i znaczenia odpowiadam… nadal w tym obcym. Podziwiam tych, którzy nawet akcent i gest przekazują taki sam. Są przekaźnikami przekaźnikami innej rzeczywistości językowej, a więc i kulturowej. Potrzeba wielkiej wrażliwości i empatii względem tego, który mówi i którego należy przetransponować na inną przestrzeń. Trzeba więc być i dobrym psychologiem, i człowiekiem pokornym, by nie oceniać przekazywanych treści, tylko przenieść je takimi, jakimi są i co za sobą niosą. Nie można być tym, który tłumaczy świat innym, lecz przenosi treść - kalkuje ją w sensie i znaczeniu dosłownym. 

.

Gratuluję tym, którzy są na tyle pokorni, by podjąć się takiego dzieła stworzenia nowej kulturowo rzeczywistości. A szczególnie jednemu, który w translacji na temat Boga nie stracił nawet tego, co nieuchwytne, transcendentne i subtelne.